Қазақстандық қамту: заңда қазір қалай аталады және немен расталады
Жаңартылды 15.11.2026 · ~4 мин оқылады
Қысқаша. Қазақстандық қамту — ауызекі атау, қазіргі заң оны қолданбайды. Тауардағы қазақстандық үлесті заң елішілік құндылық деп атайды. Тауардың Қазақстанда жасалғанын тізілімнен үзінді көшірме растайды: онда әр тауардың елішілік құндылық үлесі мен локализация деңгейі жазылады.

Қазақстандық қамту деген не
Бұл сөз тендер құжаттарында әлі кездеседі, бірақ «Өнеркәсіптік саясат туралы» Заңда да, Жер қойнауы туралы Кодексте де жоқ. Кодексте бұрын жергілікті қамту деген атау болған, 2021 жылғы № 87-VII Заң оны елішілік құндылыққа ауыстырды. Тендерден қазақстандық қамтуды көрсеңіз, оны елішілік құндылық деп оқыңыз.
Қазақстандық қамту туралы заң бар ма
Бөлек заң жоқ, нормалар төрт құжатта жазылған.
| Құжат | Онда не бар |
|---|---|
| «Өнеркәсіптік саясат туралы» Заң | елішілік құндылықтың анықтамасы, тізілім қалай жасалады, ірі тапсырыс берушілердің елішілік құндылықты дамыту бағдарламалары |
| Жер қойнауы туралы Кодекс | жер қойнауын пайдаланушы сатып алатын жұмыс пен қызметте елішілік құндылық жылына кемінде 70 % болуы керек |
| Тізілімді жүргізу қағидалары, № 327 бұйрық | тауардың елішілік құндылық үлесі, оның формуласы, үзінді көшірме |
| № 392 бұйрық | әр тауарға керек операциялар және олардың ең төменгі шегі |
Қазақстандық қамтуды немен растайды
Тауар үшін басты құжат — тізілімнен үзінді көшірме. Оны жүйе өзі қалыптастырады. Онда мыналар жазылады:
- өндірушінің атауы және БСН-і;
- әр тауардың өтінім нөмірі мен атауы;
- тауардың кедендік, сатып алу және каталог кодтары;
- жылдық қуат;
- локализация деңгейі мен елішілік құндылық үлесі;
- тізілімге енгізілген күн.
Елішілік құндылық пен локализация деңгейі — екі бөлек көрсеткіш. Біріншісі шикізаттың құнын санайды. Екіншісі № 392 бұйрықтағы тізімнен цехта неше операцияны өзіңіз орындайтыныңызды санайды.
Тізілімге кіру үшін шығу тегі сертификаты керек емес. Индустриалық сертификат 2026 жылғы 1 қаңтардан тоқтатылды, оны ұстаушылар тізілімге көшірілді.
Елішілік құндылық үлесі қалай есептеледі
Үлесті әр тауарға бөлек есептейді: өзіндік құндағы шетелдік шикізат пен материалдың үлесін 100 %-дан шегереді. Өзіндік құн ҚҚС-сыз және пайдасыз алынады.
Мысал, сандар шартты: орындықтың өзіндік құны 10 000 ₸, оның 2 500 ₸-сі — шетелден келген фурнитура мен мата. Шетелдік үлес 25 %, демек елішілік құндылық 75 %. Толық жолы елішілік құндылық бетінде.
Үзінді көшірмені қалай алады
Үзінді көшірме өндіруші тізілімге енгеннен кейін шығады. Алдымен өндірісіңіз № 392 бұйрыққа сәйкес келе ме, тексеріңіз. Тауарларды өтінімге дейін Тауарлардың ұлттық каталогына тіркеңіз. Өтінім e-Ondiris порталында беріледі, шешімді Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі шығарады. Мемлекет тізілімге енгізгені үшін ақы алмайды. Тізілімнің сатып алудағы жеңілдіктері мен заңдағы баптары бөлек беттерде.
Біз не жасаймыз
"Orken Business Finance" ЖШС кеңесшілері өндірісіңіз тізілімге сәйкес келе ме, тексеріп, кодтарды таңдайды, әр тауардың елішілік құндылық үлесін есептейді, өтінімді дайындайды және шешім шыққанша қасыңызда болады. Тізілімге енгізу туралы шешімді министрлік шығарады, біз оған уәде бермейміз.
Өндірісіңіз тізілімге сәйкес келе ме, тексеріп, тізілім сатып алуда не беретінін түсіндіреміз.Тауарыңызды тізілімге енгізу үшін не керек екенін айтамыз.Жағдайыңызды талдаймыз: тізілім, шығу тегі сертификаты немесе СТ-1. Жұмыс уақытында хабарласамыз. Тізілімге енгізу туралы шешімді комиссия қабылдайды, біз емес.
Дереккөздер
Заң: «Өнеркәсіптік саясат туралы», 1, 51-1 және 61-1-баптар. Кодекс: «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы», 28-бап; 2021 жылғы 27 желтоқсандағы № 87-VII Заң. Тізілім: № 327 бұйрық, 2 және 4-қосымшалар. Өндіріс шарттары: № 392 бұйрық. Тексерілген күні: 15.11.2026.
Сұрақ-жауап
Қазақстандық қамту деген не?
Тауардағы қазақстандық үлестің ауызекі атауы. «Өнеркәсіптік саясат туралы» Заң мен Жер қойнауы туралы Кодекс бұл үлесті елішілік құндылық деп атайды.
Тауардың қазақстандық екенін не растайды?
Тізілімнен үзінді көшірме. Онда өндірушінің БСН-і, әр тауар, оның кодтары, жылдық қуаты, локализация деңгейі, елішілік құндылық үлесі және тізілімге енген күні жазылады.
Тізілімге кіру үшін шығу тегі сертификаты керек пе?
Керек емес. Сәйкестік сертификатының көшірмесін тауар сәйкестікті міндетті растауға жатса ғана тіркейді.
Елішілік құндылық үлесі қалай есептеледі?
Үлес = 100 % − (шетелдік шикізат пен материал құны ÷ дайын тауардың өзіндік құны × 100 %). Өзіндік құн ҚҚС-сыз және пайдасыз алынады.
Үлесті әр тауарға бөлек есептей ме?
Иә. Әр тауардың елішілік құндылық үлесі өтінімде бөлек жазылады.
Деректер көздері
- «Өнеркәсіптік саясат туралы» Заң, 1-баптың 2) және 7) тармақшалары, 51-1-бапның 8-тармағы, 61-1-бап, тексерілді 2026-11-15
- «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Кодекс, 28-бап; 2021 жылғы 27 желтоқсандағы № 87-VII Заң, тексерілді 2026-11-15
- Тізілімді жүргізу қағидалары, № 327 бұйрық, 3 және 10-тармақтар, 2 және 4-қосымшалар, тексерілді 2026-11-15
- № 392 бұйрық, № 10 бұйрықпен өзгертілген редакция (QazIndustry, PDF), тексерілді 2026-11-15